जळगावात स्वतंत्र ‘उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठ’ स्थापन करण्याची जोरदार मागणी
खासदार स्मिताताई वाघ यांना मुविकोराज मुरलीधर कोल्हे यांचे निवेदन; चार जिल्ह्यांच्या कृषी विकासाला मिळणार नवी दिश
जळगाव, दि. २५ जून – उत्तर महाराष्ट्रातील जळगाव, धुळे, नंदुरबार आणि नाशिक या चारही जिल्ह्यांच्या कृषी, शिक्षण, संशोधन आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या सर्वांगीण विकासासाठी जळगाव येथे स्वतंत्र ‘उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठ’ स्थापन करण्यात यावे, अशी मागणी सामाजिक कार्यकर्ते मुविकोराज मुरलीधर कोल्हे यांनी जळगाव लोकसभा मतदारसंघाच्या खासदार Smita Wagh यांच्याकडे निवेदनाद्वारे केली आहे.
निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे की, उत्तर महाराष्ट्र हा राज्यातील अत्यंत प्रगत कृषी विभाग असून केळी, कापूस, मका, ज्वारी, बाजरी, डाळी, ऊस, द्राक्षे, डाळिंब, कांदा, भाजीपाला तसेच दुग्धव्यवसाय आणि कृषी प्रक्रिया उद्योगांच्या माध्यमातून राज्याच्या अर्थव्यवस्थेत मोठे योगदान देत आहे. लाखो शेतकरी या कृषी व्यवस्थेवर अवलंबून असूनही या भागात स्वतंत्र कृषी विद्यापीठ नसणे ही मोठी उणीव असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
विशेषतः जळगाव जिल्हा देशाची ‘केळीची राजधानी’ म्हणून ओळखला जातो. येथील केळीची निर्यात मध्यपूर्व, युरोपसह अनेक देशांमध्ये केली जाते. तसेच कापूस उत्पादन, सूक्ष्म सिंचन आणि कृषी प्रक्रिया उद्योगांमध्येही जळगावने विशेष स्थान निर्माण केले आहे. या पार्श्वभूमीवर उत्तर महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र कृषी विद्यापीठाची गरज अधिक तीव्र असल्याचे निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.
विद्यार्थ्यांना स्थानिक पातळीवर उच्च शिक्षणाची संधी
उत्तर महाराष्ट्रातील हजारो विद्यार्थ्यांना कृषी शिक्षणासाठी राज्यातील इतर भागांमध्ये जावे लागते. त्यामुळे त्यांच्यावर आर्थिक भार वाढतो. जळगाव येथे स्वतंत्र कृषी विद्यापीठ स्थापन झाल्यास विद्यार्थ्यांना स्थानिक स्तरावर आधुनिक प्रयोगशाळा, संशोधन सुविधा, तंत्रज्ञान आधारित शिक्षण आणि रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होतील. ग्रामीण विद्यार्थ्यांसाठी हे विद्यापीठ मोठे वरदान ठरणार असल्याचे कोल्हे यांनी म्हटले आहे.
शेतकऱ्यांसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा लाभ
प्रस्तावित विद्यापीठात नैसर्गिक शेती, सेंद्रिय शेती, अचूक (प्रिसिजन) शेती, कृषी ड्रोन तंत्रज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), मृदा व पाणी परीक्षण, हवामान आधारित पीक नियोजन, कीड व्यवस्थापन, डिजिटल कृषी सल्ला सेवा आणि बाजारपेठ मार्गदर्शन यांसारख्या अत्याधुनिक सुविधा उपलब्ध करून देण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
राष्ट्रीय दर्जाची संशोधन केंद्रे उभारण्याचा प्रस्ताव
निवेदनात जळगाव येथे पुढील संशोधन केंद्रे सुरू करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे :
राष्ट्रीय केळी संशोधन केंद्र
कापूस संशोधन केंद्र
कृषी ड्रोन व स्मार्ट फार्मिंग संशोधन केंद्र
कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित कृषी संशोधन केंद्र
हवामान बदल व जल व्यवस्थापन संशोधन केंद्र
अन्न प्रक्रिया व मूल्यवर्धन संशोधन केंद्र
या केंद्रांमुळे उत्तर महाराष्ट्रातील शेती अधिक आधुनिक, स्पर्धात्मक आणि निर्यातक्षम होण्यास मदत होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे.
‘उत्तर महाराष्ट्र कृषी ज्ञाननगरी’ची संकल्पना
प्रस्तावित विद्यापीठ परिसरात जागतिक दर्जाची ‘उत्तर महाराष्ट्र कृषी ज्ञाननगरी (Agri Knowledge City)’ उभारण्याची संकल्पनाही निवेदनात मांडण्यात आली आहे. यामध्ये कृषी विज्ञान पार्क, कृषी प्रदर्शन केंद्र, डिजिटल संशोधन केंद्र, आंतरराष्ट्रीय परिषद केंद्र, कृषी स्टार्टअप इन्क्युबेशन सेंटर, कृषी पर्यटन केंद्र आणि कृषी संग्रहालयाचा समावेश असेल.
रोजगार आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना
या विद्यापीठामुळे सुमारे ५ हजारांहून अधिक थेट आणि २० हजारांहून अधिक अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. कृषी प्रक्रिया उद्योग, संशोधन, निर्यात, कौशल्य विकास आणि स्टार्टअप्सना मोठी चालना मिळून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढण्यास मदत होईल, असेही निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.
शासनाकडे प्रमुख मागण्या
जळगाव येथे स्वतंत्र उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठ स्थापन करावे.
विद्यापीठासाठी किमान १,००० एकर जमीन उपलब्ध करून द्यावी.
राष्ट्रीय केळी संशोधन केंद्र सुरू करावे.
कृषी ड्रोन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि हवामान बदल संशोधन केंद्र स्थापन करावे.
उत्तर महाराष्ट्रातील कृषी महाविद्यालये प्रस्तावित विद्यापीठाशी संलग्न करावीत.
प्रकल्पासाठी उच्चस्तरीय शासन समिती स्थापन करावी.
भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) मान्यतेसाठी तातडीने प्रस्ताव पाठवावा.
जळगावला राष्ट्रीय कृषी संशोधन व शिक्षण केंद्र म्हणून विकसित करावे.
मुविकोराज मुरलीधर कोल्हे यांनी म्हटले आहे की, जळगाव येथे स्वतंत्र उत्तर महाराष्ट्र कृषी विद्यापीठाची स्थापना हा केवळ शैक्षणिक प्रकल्प नसून लाखो शेतकरी, विद्यार्थी, संशोधक आणि कृषी उद्योजकांच्या भविष्यासाठी ऐतिहासिक विकासाचा टप्पा ठरेल. उत्तर महाराष्ट्राला देशातील अग्रगण्य कृषी संशोधन, शिक्षण आणि नवोपक्रमाचे केंद्र बनविण्यासाठी खासदार स्मिताताई वाघ यांनी केंद्र व राज्य शासनाकडे हा प्रस्ताव प्राधान्याने मांडावा, अशी मागणी त्यांनी केली आहे.
